สรุปสั้นๆ
- เศษทองมีค่าเท่าเนื้อทองที่อยู่ในนั้น ไม่ได้ด้อยกว่าทองเป็นชิ้น
- ต้องหาร้านที่ หลอมเองได้ ร้านทองห้องแถวทั่วไปมักไม่รับ
- การเก็บสำคัญกว่าที่คิด ผงทองปนฝุ่นปนเศษเหล็กทำให้ราคาตก
- คิดราคาจาก เนื้อทองหลังหลอม ไม่ใช่จากน้ำหนักรวมที่ชั่งได้ตอนแรก
ภูเก็ตมีช่างทองและร้านซ่อมเครื่องประดับกระจายอยู่ทั้งในเมืองเก่า ย่านถนนถลาง และตามห้างที่มีเคาน์เตอร์รับซ่อม ทุกร้านมีของเหมือนกันอย่างหนึ่งคือเศษทองที่เกิดจากงานประจำวัน และหลายร้านไม่รู้ว่ามันมีค่าเท่าไหร่
เศษทองมีกี่แบบ
- เศษชิ้น — ปลายสร้อยที่ตัดทิ้ง ห่วงหัก ตะขอเสีย ชิ้นส่วนที่เปลี่ยนออก
- ขี้เลื่อยทอง — ผงจากการเลื่อย ตะไบ ขัดแต่งชิ้นงาน
- ผงจากการขัด — ปนอยู่กับผ้าขัด แปรง และฝุ่นบนโต๊ะทำงาน
- น้ำล้างและตะกอน — จากการล้างชิ้นงานหรือชุบ
- เศษบัดกรี — มีทองผสมอยู่แต่เปอร์เซ็นต์ต่ำกว่าเนื้องานหลัก
แต่ละแบบมีเปอร์เซ็นต์ทองไม่เท่ากัน ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมร้านต้องหลอมก่อนถึงจะบอกราคาสุดท้ายได้
ทำไมร้านทองทั่วไปไม่รับ
ร้านทองห้องแถวรับซื้อทองรูปพรรณที่ชั่งแล้วรู้เปอร์เซ็นต์ทันที แต่เศษทองกับผงทองบอกไม่ได้ด้วยตาว่ามีทองกี่เปอร์เซ็นต์ ต้องหลอมออกมาก่อน ซึ่งร้านที่ไม่มีเตาหลอมทำไม่ได้
ร้านที่รับแบบเหมาโดยไม่หลอมมักให้ราคาต่ำมากเพื่อกันความเสี่ยงของตัวเอง ซึ่งความเสี่ยงนั้นคุณเป็นคนจ่ายแทน
ถ้าร้านบอกราคาเศษทองได้ทันทีโดยไม่หลอมและไม่ตรวจอะไรเลย นั่นคือราคาที่เผื่อความเสี่ยงไว้แล้ว ไม่ใช่ราคาเนื้อทองจริง
เก็บยังไงไม่ให้เสียราคา
- แยกภาชนะตามชนิด เศษชิ้นแยกกล่อง ผงแยกกล่อง อย่ารวมกันหมด เพราะเปอร์เซ็นต์ต่างกัน
- อย่าให้ปนเศษเหล็กหรือทองแดง โดยเฉพาะเศษจากการตะไบโลหะอื่นบนโต๊ะเดียวกัน
- ปูแผ่นรองบนโต๊ะทำงาน ปลายวันพับเก็บผงลงกล่อง ดีกว่าปัดลงพื้น
- เก็บผ้าขัดกับแปรงเก่าไว้ด้วย ในเส้นใยมีทองติดอยู่มากกว่าที่คิด
- อย่าล้างเศษด้วยน้ำแล้วเทลงท่อ ตะกอนที่ไหลไปคือทองที่หายไปถาวร
ช่างที่เก็บเป็นระบบตั้งแต่วันแรกกับช่างที่ปัดทิ้ง พอครบปีมูลค่าที่ได้ต่างกันหลายเท่า
ขั้นตอนตอนเอามาขาย
- ชั่งน้ำหนักรวมต่อหน้าคุณ บันทึกไว้เป็นตัวตั้ง
- หลอมออกมาเป็นเนื้อเดียว ตะกรันและสิ่งเจือปนแยกตัวออก
- ชั่งน้ำหนักทองที่ได้หลังหลอม
- ตรวจเปอร์เซ็นต์ด้วยเครื่อง XRF
- คำนวณราคาจากเนื้อทองจริงเทียบราคาทองวันนั้น
น้ำหนักหลังหลอมจะน้อยกว่าตอนชั่งครั้งแรกเสมอ เพราะสิ่งที่ไม่ใช่ทองถูกแยกออกไป ยิ่งเก็บสะอาดตั้งแต่แรก ส่วนที่หายไปยิ่งน้อย
ถ้าไม่อยากรอผลหลอม
บางร้านเสนอราคาเหมาให้เลยโดยไม่ต้องรอ ข้อดีคือได้เงินทันที ข้อเสียคือราคานั้นเผื่อความเสี่ยงไว้แล้ว ถ้าเศษของคุณสะอาดและมีเปอร์เซ็นต์สูง คุณจะเสียเปรียบ
วิธีที่คุ้มกว่าคือรอผลหลอมในรอบแรกเพื่อให้รู้ว่าเศษของร้านคุณมีเปอร์เซ็นต์ประมาณเท่าไหร่ ครั้งต่อไปจะประเมินเองได้และคุยราคาได้เร็วขึ้น
ช่างในภูเก็ตควรขายรอบไหน
ร้านซ่อมเครื่องประดับในภูเก็ตมีงานเข้าไม่เท่ากันตลอดปี ช่วงไฮซีซั่นตั้งแต่ปลายปีถึงต้นปีงานเยอะกว่า เศษก็สะสมเร็วกว่า
ถ้ารอสะสมให้ได้ปริมาณพอสมควรค่อยเอามาหลอมรอบเดียว จะคุ้มกว่าเอามาทีละนิด เพราะการหลอมแต่ละครั้งมีส่วนที่สูญเสียคงที่อยู่จำนวนหนึ่งไม่ว่าของจะเยอะหรือน้อย
ที่ร้านเราในป่าตอง
หลอมเองที่ร้าน ช่างที่นี่ทำงานกับเศษทองทุกวันจึงประเมินได้ว่าเศษแบบไหนควรได้เท่าไหร่ ชั่งต่อหน้า ตรวจต่อหน้า และเปิดให้ดูขั้นตอนได้ถ้าอยากดู
ร้านเปิดถึงสี่ทุ่มครึ่ง ช่างที่ทำงานเสร็จดึกจึงแวะได้โดยไม่ต้องหยุดงานกลางวัน
คำถามที่พบบ่อย
เศษทองน้อยมากแค่ไม่กี่กรัม รับซื้อไหม
รับ แต่ถ้าน้อยมากแนะนำให้สะสมไว้ก่อนแล้วเอามาทีเดียว เพราะการหลอมแต่ละครั้งมีส่วนสูญเสียคงที่ ยิ่งของน้อยยิ่งเห็นผลกระทบชัด
ผงทองที่ปนฝุ่นกับเศษกระดาษทราย ยังขายได้ไหม
ขายได้ หลอมออกมาแล้วสิ่งเจือปนจะแยกตัว แค่เนื้อทองที่ได้จะน้อยกว่าน้ำหนักรวมที่ชั่งได้ตอนแรก
รอผลหลอมนานไหม
ขึ้นกับปริมาณ ถ้าไม่มากรอที่ร้านได้เลย ถ้าเยอะจะนัดวันรับผล ยืนดูตอนหลอมได้ถ้าต้องการ
ทองเคกับทอง 96.5% เอามาปนกันในถังเดียวได้ไหม
ได้แต่ไม่แนะนำ เพราะพอหลอมรวมกันจะได้เปอร์เซ็นต์เฉลี่ยลง ทำให้ทองเปอร์เซ็นต์สูงเสียเปรียบ แยกถังตั้งแต่แรกได้เงินมากกว่า